drama köprüsü
akustikcinayet(03-01-2005 19:46)
- ruhi su türküleri içerisinde en bilineni.üstadında performans budur dedirttiği hakkını verdiği türkü.
drama köprüsü hasan, dardır geçilmez,
soğuktur suları da hasan, bir tas içilmez
anadan geçilir hasan, yardan geçilmez
at martini de bre hasan, dağlar inlesin
drama mahpusunda hasan, dostlar dinlesin
mezar taşlarını hasan, koyun mu sandın
adam öldürmeyi de hasan, oyun mu sandın
drama mapusunu hasan, evin mi sandın
at martini de bre hasan, dağlar inlesin
drama mahpusunda hasan, dostlar dinlesin - fuat saka`nın yorumununda dinlenebileceği türkü
- çok güzel bir rumeli türküsüdür.tam sözleri şöyle;
drama köprüsü hasan dardır geçilmez
soğuktur suları hasan bir tas içilmez
at martinini debreli hasan dağlar inlesin
drama mahpusunda hasan kara kedi dinlesin
mezar taşlarını hasan koyun mu sandın
adam öldürmeyi hasan oyun mu sandın
at martinini debreli hasan dağlar inlesin
drama mahpusunda hasan dostlar dinlesin
drama köprüsü hasan dardır daracık
çok istemem yanko çorbacı bin beş yüz liracık
at martinini debreli hasan dağlar inlesin
drama mahpusunda hasan kara kedi dinlesin
drama köprüsünü hasan gece mi geçtin
ecel şerbetini hasan ölmeden mi içtin
at martinini debreli hasan dağlar inlesin
drama mahpusunda hasan dostlar dinlesin
debreli hasan; drama'da yetismis; debreli namıyla mübadele öncesi donemde drama-serez-sarısaban bölgelerinde faaliyet göstermiş bir halk kahramanı eşkiyadır.
drama köprüsünü,o devrin haksızlıkla para kazanan halkı ezen zenginlerinden aldığı haracla yaptırmıştır. debreli hasan'ın yaşadığı ,dönem kesinlikle bilinmemekle beraber çakırcalı efe ile cağdaş oldugu görüşleri,hatta atıştıklarına dair hikayeler onun 1870-1920 yılları arasında makedonya dağlarında egemen oldugunu gstermekte.bu konuda halk arasında söylenen menkibeye gore; selanikli yahudi bir tüccar ticaret için izmir'e gidecektir. "eger bu civar daglarda hükümran olan debreli'den geçsen,ege dağlarında çakırcalı'dan geçemessin" denir, kendisine. nitekim de öyle olur.
debreli'nin çetesinde pek çok kisi yoktur.bilinen karakedi namıyla bir tek kızanı olduğudur. halka onu sevdiren eskiya kisiliginin en ustun tarafi ise fakirlere yardım etmesi, bilhassa birbirini seven yoksul gençleri evlendirmesidir.
makedon dağlarının debreli'si sonunda padisah affına uğrar veya söylentiye göre mubadelede güvenlik güçlerinin elinden kaçmayı basarir ve Türkiye'ye göç eder.
debreli hasan, drama'nın köylerinden olan hasan'ın askerde kendisine hakaret eden yüzbaşısını vurması ve dağlara kaçarak drama civarında eşkiyalık yapmaya başlar. bu kişi için söylenen türküde geçen "de, bre!" sözü sonradan yanlış anlaşılarak "debreli"ye dönüşerek bir "galat-ı meşhur" haline gelmiştir. hasan, osmanlı dönemi yunanistan'ın drama kazasındandır ve "dramalı hasan" olarak bilinmektedir. türküde adı geçen drama köprüsü de bunun kanıtıdır, zaten yunanisyan'da "debre" diye bir yer yoktur. "bre" ünlemi türkçe'de de kullanılan "be!" ünlemi ile aynı anlamdadır ve onun trakya ağzıyla söylenişidir. rumlar da aynı ünlemi "vre" olarak kullanmaktadırlar. türküde "de bre!, hasan" denilerek cesaret duygusu aşılanmaktadır.
"at martinini de "bre!" hasan dağlar inlesin" türkünün doğru söylenişidir - birçok isim tarafından yorumlanmış olan türkü. misal: *ruhi su, fuat saka, arif şentürk, beyaz ve diğerleri. yıllar yılı kaç versiyonunu dinledik. ama kendi adıma konuşmam gerekirse bu türküden daha bir etkilenmem, adını sanını duymadığım bir sanatçının yorumunu dinledikten sonra olmuştur. tesadüfen dinlediğim ergün ekşi adlı bu sanatçının sesini yavuz bingöl'e benzetmiş ve türküyü o şekilde aramış taramışımdır uzun süre. sonra yanılgımı düzeltmişimdir tabii. ama aramaya değecek kadar da güzel bir yorumdur o yorum. zaten yürek sızlatan türkünün daha bir içli söylenmiş hâlidir. ille de tavsiye edilesidir o yüzden.
lâkin bu türkünün fuat saka ve ruhi su versiyonları -bazı kelimeler üstüne basa basa seslendirildiği için- kulağa biraz yorucu gelmektedir. keşke bu iki sanatçı bu kadar abartılı seslendirmeseymiş türküyü. iki sanatçı da türküde öyle bir "hassan" diyorlar ki, sanki o kadar vurgulamasalarmış anlamayacakmışız ne dediklerini. - (bkz:debreli hasan)
- "yedi karanfil 6"da enstrümantal hâliyle de yer alan türkü.
- haluk levent'in annemin türküleri adlı albümünde de yer almıştır.
- öncül eski yunanda içinden akarsu geçen her şehirde bulunan ve üzerinde şehir halkının iki yakasında toplanarak üzerinde sergilenen dramaları izlediği köprülerdir. sonraları içinden akarsu geçmeyen şehirler kendilerini bu hususta gariban hissederek kalıntıları günümüze kadar gelen tiyatroları icat etmişlerdir. tiyatronun bu yeni hali pek bir popüler olmuş ve içinden akarsu geçen şehir devletleri de zamanla drama köprüleri yerine tiyatroları tercih edince drama köprüleri tarihe karışmıştır.*
- arkadaşlarınızla masayı kurmuş donatmışsınızdır, sohbet de iyi devam eder. . ardından çakırkeyif haliyle birisi başlar türkü söylemeye sonra herkes hep bir ağızdan. . drama köprüsü ise en sık ve vazgeçilmez olanıdır bu türkülerin.
