ezoterizm

1. ezoterizm sözcüğü, köken olarak yunanca`daki esoterikos sıfatından türemittir. ezoterik biçiminde yaygın olarak kullanılan bu sıfat, "içrek yani dışa kapalı ve kendi içine dönük ya da apaçık olmayan" anlamlarına gelir ve bir topluluk ya da bir örgütü, bir yöntem ya da sistemi, bir yazı ya da konuşmayı nitelendirmek için kullanılabilir. ezoterik sıfatı, "genel ve herkesin olabilen" anlamına gelen "eksoterik" (dışrak, ingilizcede exoteric, fransızcada exotérique) teriminin karşıtıdır. örneğin dinler eksoterik, gizemcilik ezoteriktir. antikçağın gizemci düşünürü pisagor, öğrencilerini esoterikos ve exoterikos diye ikiye ayırır, gizli öğretisini yalnızca birincilere aktarırmış.
   
   ezoterizm, asıl gerçeklerin yalnızca anlayabilecek yetenek ve bilgide olanlara bildirilebileceği görüşü üzerine temellenen bir öğreti sistemidir. genel olarak, arapça ve eski türkçe`de "batıniyye", fransızca`da "esotérisme" ve ingilizce`de "esoterism" ya da "esotericism" kartılığıdır.ezoterizmin osmanlıca karşılığı batinilik olup, batın; içyüz-içteki anlamındadır. bunun türkçe karşılığı ise içrek sözcüğüdür.ezoterizmin tersi olan sisteme ise egzoterizm denilmek olup bunun osmanlıca karşılığı "harici", türkçe karşılığı "dışrak" dır.
   
   ezoterik bilgiler denildiği zaman, herkese açıklanmayan ancak belli eğitimlerden geçip o bilgileri almaya hak kazanmış kişilere verilen bilgiler kastedilmektedir.
   
   ezoterik bilgilerin en önemli yönü yazılı olmaktan çok, bir yol gösterici(mürşit) tarafından öğrenciye(mürit) belli bir sistem dahilinde aktarılmasıdır. bu yönteme inisiyasyon veya tekris denilmekte olup türk-şaman geleneklerinde de "el vermek" deyimiyle yer almaktadır.egzoterik bilgiler herkesçe bilinebilen, sıradan başlangıç bilgileri olmaktadır. ezoterik bilgilere ulaşabilmek için öğrenci eğitimine egzoterik bilgiler ile başlar.
   
   zaman içersinde gösterdiği çabalar ile yükselerek daha derin olan ezoterik bilgileri almaya hak kazanır. ezoterik öğretinin verildiği hiçbir okul veya sistemde harici bilgileri eksik olan adaylara ezoterik bilgiler aktarılmaz. bunun nedeni, insanın mükemmele ulaşabilmesi için iç ve dış aleminin tam bir bütünlük içinde olması gerekliliğidir.
   
   
   "niçin" ve "nasıl" lar meraklı insan doğasının bir gereğidir. insanlar normal öğreti sistemi içinde aktarılan bilgiler ile bazı soruların yanıtlarını bulamadıkları zaman arayışa girmektedir. bunun sonucu materyalist düşünce sisteminden sıyrılmakta, yanıtları kimi zaman "din" kimi zaman ise "panteist" düşünce sisteminde aramaktadır. felsefi anlamda "panteizm", islami kültür içinde "tasavvuf" adını alan ezoterik sistemin amacı; varoluşun, ancak sevgi ile algılanabilecek ve akılcılıkla ortaya konulacak sebeplerini savunmak ve tek hedefi insanın tekamül ederek "kamil insan" haline dönüşmesini sağlamaktır.
   
   dini sistemlerde koşulsuz bir inanma duygusu vardır. insanın yaşamının sadece dünyadaki bedensel yaşayışıyla sınırlı olmayıp bir ruhun varlığı kabul edilir. bu ruhun,
   bedensel yaşayış sona erdiğinde ya başka bir bedende hayat bulacağı ya da ahiret denilen bir başka mekana giderek bir başka boyutta sonsuza dek yaşayacağı kabul edilir. bu nedenle ikinci yaşamın saadet ve mutluluk içinde geçmesi için dünyadaki yaşamın acı ve ızdırapla geçirilecek bir imtihan dönemi olması gerektiği kabul edilmiştir. meselenin bu şekilde ele alınması insanın hayatı boyunca ölümü düşünmesine, ahireti kazanmak ve hak etmek için dünya nimetlerini tepmesine sebebiyet verdiği gibi, insanlar arasında ayrılık tohumlarını da serpmiştir. gerçekte tek Allaha inanan çeşitli dinlere mensup olanlar, mabedlerini, kitaplarını, bayramlarını, tatillerini, kıyafetlerini farklılaştırdıkları gibi mezarlarını hatta ahireti bile ayırmış, "senin cennetin – benim cennetim" demek suretiyle tek Allahın o tek cennetini(veya cehennemini) bile parsellemeye çalışmıştır.
   
   ezoterik düşünce sistemi ise, bunların üzerine çıkmayı, kutsal kitapları sözleriyle değil, özleriyle yorumlamayı, "iman" ın "akıl" a aykırı olamayacağını ve insanların akıllarıyla doğruluğunu kabul edemeyecekleri bir takım olay ve buyruklara inanmak zorunda bırakılamayacağını ifade eden bir akımı temsil eder. işte bu nedenle dinin özünü değil, şeklini anlayabilenler tarafından sürekli red edilmiş, bu akıma taraftar olanlar dinden çıkmakla her zaman ve her yerde suçlanmıştır.
   
   ezoterik düşüncenin temelinde tek tanrı düşüncesi vardır. varolan herşey tanrıdan doğmuştur ve onunla özdeştir. evren ve tanrı birdir.
   
   tanrı sadece yaradan değil, varolandır ve evrendir. önsüz ve sonsuz olan tanrı makrokozmos’da da, mikrokozmos’da da bulunur.
   
   tanrısal ışığın bir parçası olan ruh, hiçbir zaman ölmez ve yegane amacı ayrıldığı ana kaynağa, yani tanrıya dönmektir. bunun da tek yolu, evrensel bir yasa olan evrim, yani tekamüldür.
   
   aslolan ruh ve ruhun tekamülüdür. madde onun kullanıp attığı, bir üst düzeye geçme aracı ve zaman içersindeki varoluşun ifadesidir.
   
   ruhun tekamülünü, yani çıktığı ana kaynağa dönmesini sağlayan evrensel yasa, yeniden doğuş yasasıdır. en alt düzeydeki varoluşun ifasesi olan cansız varlıklardan, en üst düzeydeki kamil insana kadar ruhun ulaşmasını sağlayan yeniden doğuş zinciri ancak ruhun mükemmele ulaşması ve tanrıya dönmesi ile kırılabilir.
   
   tanrısal fışkırmanın bilinen en üst düzey ifadesi olan insan, iyi ve kötünün savaştığı alandır. aslolan iyilik olduğu, evrenin tümü sevgi üzerine kurulu bulunduğu için, ancak iyi bir insanın ruhu, kamil insana dönüşebilir ve tanrı ile bütünleşebilir.
   
   tanrı, kendi bünyesindeki sonsuz varlıkların varoluş ve yaşayış deneyimleri ile kendi niteliklerinin bilincine daha çok varmakta ve daha yüksek bir bilince ulaşmaktadır. tanrının bir yansıması olan insan, dolayısıyla tanrının bir ifadesidir. bu nedenle, insan tanrıdır veya "ben tanrıyım" demek ne denli doğru ise, tanrı insandır demek de o denli yanlıştır.
   
   ezoterik öğretinin kullandığı dil "semboller dili" olagelmiş ve bu sembollerin, simgesel anlatımlarının imkanlarından yararlanılarak hemen her kavimde, her millette, binlerce sene korunarak, uygarlıktan uygarlığa aktarılması mümkün olmuştur.
   
   ezoterizm bir öğreti sistemidir ve bu sistemle aktarılan öğreti bilimsel ve çağdaş olabileceği gibi, töresel ya da dinsel de olabilir. ne var ki, ezoterizmin bu özelliği çoğunlukla göz ardı edilir ve hemen her zaman ezoterizmi, gizemcilik (mistisizm) ya da gizlicilik (okültizm) ile karıştırma yanlışına düşülür.
   
   ezoterik sıfatının tanımı gereği, bir öğreti sistemi olarak ezoterizmin üç temel özelliği vardır:
   
   öğretiyi alacak kişilerin özenle seçilmelerinden sonra, "inisiyasyon" yöntemiyle topluluğa kabul edilip yine aynı yöntemle ilerletilmeleri;
   öğretilerin, inisiyasyon yöntemi uyarınca bir dereceler silsilesi içinde verilmesi;
   öğretilerin kapsamında öncelikle simgelerin, allegorilerin ve özdeyişlerin kullanılmasıyla, bireye kendi gerçeklerini bulma yolunun açılması.
   
   ezoterizmin kapalılık gerekçesi hermesçiliğin şu sözleri ile daha iyi anlaşılabilir:
   
   "her us büyük gerçekleri kavrayamaz. çoğunluk ya aptal, ya kötüdür. aptalsalar, gerçek karşısında akıllarını büsbütün yitirirler. kötüyseler, bu gerçeği kötüye kullanarak, büsbütün kötülük ederler. gerçeği gizlemekten başka yol yoktur. bulmak, bilmek, susmak gerek."
   
   benzer bir yaklaşımı şeyh bedreddin`de de bulmak olanaklıdır:
   
   "her bilgi kendi mertebesinde haktır. gerçekler halka daha işin başında söylenirse, ya yollarını saptırırlar, ya da gerçeği söyleyeni suçlarlar. halk ve hak, orta bir yolla ve ayrı ayrı gözetilerek birbirine alıştırılabilir. ama herhalde halk, hak ve hakikate alıştırılmalıdır."
   http://www.ezoterizm.8m.com/ezoterizm_nedir.htm
   
   (bkz:sufi)
   (bkz:sufizm)
   (bkz:hurufilik)
   desailless
   
     (08-10-2004 13:26)
2. gizli sırlar öğretisi.mürşit mürit ilişkisi.reenkarnasyon.tanrıya ulaşma yolu.tasavvuf be işte
   ebu ammar
   
     (23-11-2004 14:00)
3. anlamı içe dönüklük, kendi içindeliktir.genelde ezoterizm okültizm ile karıştırılmaktadır.her okültik örgüt ezoteriktir, ancak her ezoterik örgüt okültik olmak zorunda değildir.
   athule
   
     (06-11-2006 10:39)
4. ezoterizmin osmanlıca karşılığı batinilik olup, batın; içyüz-içteki anlamındadır. bunun türkçe karşılığı ise içrek sözcüğüdür.
   
   ezoterik bilgiler denildiği zaman, herkese açıklanmayan ancak belli eğitimlerden geçip o bilgileri almaya hak kazanmış kişilere verilen bilgiler kastedilmektedir.
   ezoterik bilgilerin en önemli yönü yazılı olmaktan çok, bir yol gösterici(mürşit) tarafından öğrenciye(mürit) belli bir sistem dahilinde aktarılmasıdır. bu yönteme inisiyasyon veya tekris denilmekte olup türk-şaman geleneklerinde de "el vermek" deyimiyle yer almaktadır.
   gazmıictinkuzum
   adveita vedanta
     (03-02-2007 17:17)
5. gnostisizm
   brandy
   fifteen blade
     (05-06-2007 13:30)
6. bu konuda bol bilgiler için: http://www.hermetics.org/anasayfa.html
   taste
   
     (09-11-2007 14:56)